Idziemy, 30-X-2011

Ciekawość to potężna siła. Bez niej człowiek przestaje poszukiwać. „Człowiek bez wiadomości to jak świat w ciemności." Dziś jednak zagraża nam potop informacji. Wiedza bez selekcji jest szkodliwa. Podstawowa wiedza pozwala hierarchizować kolejne dane. Ogólna kultura pełni rolę półek w bibliotece, które pozwalają na ustawienie książek we właściwym miejscu. Jeśli wszystko, czym karmimy ducha, jest mało znaczące, powstaje nieuporządkowany skład, biblioteka bez półek. Nie wiadomo co, gdzie i po co. W języku informatycznym to wielkie zasoby pamięci, gdzie nie ma żadnych funkcji wyszukiwania ani katalogów.

Dostęp do tej swoistej biblioteki, jaką stanowi duch ludzki, jest ograniczony przez zmysły. Zdobywanie wiedzy zajmuje wiele czasu. W ubiegłym stuleciu mówiło się, że student powinien przeczytać 12 książek rocznie. Optymistyczna liczba pozwala dokonać wymownej kalkulacji. Jeżeli osoba prowadzi od 70 lat życie intelektualne i każdego roku czyta 12 książek, to wychodzi, że w ciągu całego swego życia przeczytała 840 książek, co oznacza 360 książek do osiągnięcia pełni dojrzałości intelektualnej i 480 aż do 80. roku życia. Czyli mniej niż tysiąc książek w życiu. Jest to znikoma liczba, jeżeli weźmie się pod uwagę, że główne biblioteki posiadają wiele milionów woluminów. Na pierwszej lepszej półce jakiejkolwiek z nich i można znaleźć 840 książek, które przeciętny student przeczyta w ciągu całego życia!

Powyższe wyliczenia służą temu, by wyciągnąć istotny wniosek. Nie wystarczy dużo czytać, należy solidnie wybierać. Lektura na zaliczenie, czyli bez refleksji, również nic nie daje. Czytanie może stać się pasją o destrukcyjnych konsekwencjach, jakby było narkotykiem zmuszającym do bezsensownego pochłaniania książki za książką.

Jakie wybierać książki? Łatwiej powiedzieć, których na pewno nie czytać. Nie warto sięgać po książki, których wyłącznym atutem jest to, że zostały wprowadzone do obiegu przez reklamę lub ideologiczną manipulację. Nie ma żadnej gwarancji, że będą lepsze niż pozostałe.

Można powiedzieć, że „nie wszystko dla wszystkich i w każdym czasie". Do tego potrzeba pokory, cechy rzadkiej w świecie, gdzie „każdy wie lepiej". Jan Paweł II pisał o niej pod koniec swego życia: „Zawsze miałem dylemat: co czytać? Starałem się wybierać to, co najistotniejsze. Tyle rzeczy się publikuje. Nie wszystkie są wartościowe i pożyteczne. Trzeba umieć wybierać i radzić się, co czytać" („Wstańcie, chodźmy", s. 76).